Wraz z reformą oświaty pojawiły się w szkołach egzaminy zewnętrzne oraz punktowy system ich oceniania. Gimnazjalista rozpoczynający trzecią klasę powinien wiedzieć, że od tego, ile punktów dostanie za świadectwo, egzaminy i inne osiągnięcia, zależy jego dalsza droga edukacyjna. Podczas przyjmowania do liceum większe szanse mają kandydaci, którzy punktów uzbierali dużo.

Egzamin gimnazjalny trzeba obowiązkowo napisać, żeby ukończyć gimnazjum i potem pójść do liceum (czy innej szkoły średniej). Lepiej napisać go na 0 punktów niż wcale. Jeżeli nieobecność podczas egzaminu wynika z choroby czy innych zdarzeń losowych - można go napisać w innym, wyznaczonym specjalnie terminie. Jeżeli zaś nie jest tak usprawiedliwiona - gimnazjalista będzie musiał powtarzać trzecią klasę.

W ubiegłych latach gimnazjalista mógł dostać maksymalnie 200 punktów i w tym roku się to najprawdopodobniej nie zmieni. Połowę, czyli 100 punktów można zdobyć za egzamin kończący trzecią klasę (po 50 punktów za część humanistyczną i matematyczno-przyrodniczą). Drugą połowę stanowią punkty za oceny na świadectwie i tzw. inne osiągnięcia. Maksymalną liczbę punktów na egzaminie trudno zdobyć, to się pewnie zdarza niezwykle rzadko. Jeżeli dobre, renomowane licea przyjmują kandydatów, którzy potrafią zgromadzić około 150 punktów, gimnazjalista musi nie tylko solidnie przygotować się do egzaminu, ale i zadbać o zdobycie jak największej liczby punktów z tej drugiej puli.

Aż 100 punktów - to bardzo dużo. Można je uzbierać za: oceny na świadectwie z 4 przedmiotów wybranych przez kuratorium (obowiązkowo za język polski), za średnią z ocen lub posiadanie świadectwa z "czerwonym paskiem", za udział i sukcesy w konkursach przedmiotowych i tematycznych, honorowanych przez konkretne kuratorium, za osiągnięcia sportowe i artystyczne, wreszcie za... rodzinę (niektóre szkoły premiują kandydatów, którzy w bliskiej rodzinie mają absolwentów tej szkoły).